Op 15 februari 2022 oordeelde de belastingrechter in Arnhem dat een besloten vennootschap over maart 2020 geen loonheffing hoeft te betalen, omdat zij geen aangifte kan doen. In deze bijdrage leg ik de uitspraak uit.

Vanaf februari 2022 is het niet meer mogelijk om in te loggen op het oude portaal van de Belastingdienst. Ondernemers dienen een product aan te schaffen bij commerciële partijen, de zogenaamde eHerkenning. Voor btw-aangiften over 2022 en suppleties bij uw btw-aangiften over 2022 en opgaven intracommunautaire prestaties (ICP) over 2022 dient een ondernemer nu een abonnement af te sluiten van ongeveer € 30 per jaar. De Belastingdienst verplichtte ondernemers eerder om vanaf 2020 loonaangifte via eHerkenning te doen.

Een onderneming uit het Gooi deed jaarlijks aangifte voor de loonbelasting via het oude portaal en weigerde te betalen voor het inlogmiddel. Door te weigeren kon de onderneming geen aangifte doen en ontving zij een naheffingsaanslag loonheffing van € 1.000. Hierop ging de onderneming in bezwaar en vervolgens in beroep bij de belastingrechter.

De Belastingdienst voerde in beroep aan dat eHerkenning slechts een elektrische handtekening is en dat de overheid op grond van de wet nadere eisen mag stellen als een burger gebruik wenst te maken van elektronische berichten. De regels voor de elektronische handtekening zijn opgenomen in de Regeling van de Staatssecretaris van Financiën van 2 maart 2020. Voor de extra kosten van het abonnement is een compensatieregeling in het leven geroepen, waardoor de gemaakte kosten aan de ondernemer kunnen worden vergoed. De onderneming vindt dat een ministeriële regeling onvoldoende rechtsgrond biedt en dat de Wet digitale overheid eerst in werking moet treden.

De rechtbank acht eHerkenning op zich niet een “bericht” in de zin van artikel 2:15 van de Awb en artikel 3a van de AWR, maar net als DigiD een inlogmiddel, waardoor men toegang krijgt tot het aangifteportaal van de Belastingdienst. Aangezien er sprake is van een wettelijke verplichting tot het doen van aangifte, is de rechtbank van oordeel dat de mogelijkheid tot het voldoen aan die verplichting kosteloos dient te zijn. De compensatie achteraf maakt dat niet anders. De rechtbank oordeelt dat de verplichte eHerkenning voor het doen van een aangifte bij wet moet zijn voorgeschreven en dat is nu niet het geval. Hierdoor ontbreekt de verplichting voor ondernemers om eHerkenning aan te schaffen en daar bij een commerciële partij voor te betalen. De rechtbank in Arhem acht de ministeriële regeling uit de Algemene wet inzake rijksbelastingen geen rechtsgrond voor de verplichting. Aangezien er geen wettelijke basis voor de betalingsverplichting is, vernietigt de belastingrechter de naheffingsaanslag van de Gooise ondernemer.

Door vragen van de Eerste Kamer wordt de vroegst mogelijke datum van inwerkingtreding van de Wet digitale overheid 1 juli 2022. De daadwerkelijke datum van de inwerkingtreding is afhankelijk van wanneer de Kamer het wetsvoorstel met de wijziging bespreekt. De Belastingdienst bestudeert de uitspraak en ik neem aan dat de fiscus hoger beroep instelt. Wordt vervolgd!

Voor de uitspraak:  ECLI:NL:RBGEL:2022:394

Bent u tijdens de avondklok zonder geldige reden buiten dan is de boete 95 euro. De boete komt niet op de Justitiële Documentatie. De overtreding leidt dus niet tot een strafblad. Een valse verklaring wordt gezien als fraude. Normaliter leidt fraude tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van minimaal een week, volgens de oriëntatiepunten van de Rechtspraak. Op basis van de praktijk is voor een first offender bij valsheid in geschrifte zonder slachtoffer een hoge taakstraf te verwachten. Het is een misdrijf en leidt tot een aantekening op de Justitiële Documentatie, fraude leidt daarom wel tot een strafblad. Het vervalsen van een werkgeversverklaring, zonder toestemming van de werkgever, kan tot ontslag leiden.
Kortom; bij nood, na een reis uit het buitenland en bij het uitlaten van de hond kunt u rustig onvoorbereid alleen naar buiten. In de overige gevallen heeft u altijd minimaal een eigen verklaring nodig.

De nieuwe regel breidt het bereik van roekeloosheid fors uit. De nieuwe wettelijke regeling sluit intussen weer aan bij de oorspronkelijke bedoeling die de wetgever had met de term roekeloosheid. Op basis van de nieuwe wet kan bij bepaalde verkeersdelicten de gevangenisstraf worden verdubbeld van de ‘gewone’ drie jaar naar zes jaar. In de wet zijn nu twaalf opzettelijke verkeersgedragingen opgenomen, die als roekeloos gelden:
​

• Onvoldoende rechts houden op onoverzichtelijke plaatsen;
• Gevaarlijk inhalen;
• Negeren van een rood kruis;
• Over een vluchtstrook rijden waar dit niet is toegestaan;
• Inhalen voor of op een voetgangersoversteekplaats;
• Niet verlenen van voorrang;
• Overschrijden van de krachtens deze wet vastgestelde maximumsnelheid;
• Zeer dicht achter een ander voertuig rijden;
• Door rood licht rijden;
• Tegen de verkeersrichting inrijden;
• Tijdens het rijden een mobiele telefoon vasthouden;
• Niet opvolgen van verkeersaanwijzingen van daartoe op grond van deze wet bevoegde personen.

In de praktijk betekent dit dat roekeloosheid eenvoudiger te bewijzen zal zijn, bijvoorbeeld als iemand opzettelijk door rood rijdt of het tijdens het rijden handmatig WhatsApp gebruikt op zijn mobiele telefoon. Dat is dan namelijk de verboden gedraging en daarmee staat de roekeloosheid vast. Dit betekent dat een verdachte van een verkeersdelict, waarbij een dodelijk of ernstig verwond slachtoffer te betreuren is, rekening moet houden met een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van meerdere jaren.

Gemeenten kunnen OZB heffen, de Gemeentewet geeft hen daartoe de vereiste bevoegdheid. De bevoegdheid is begrensd door de wet in formele zin, de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en het Europese recht. De OZB kent twee wettelijke groepen aanslagen: eigenarenbelasting en gebruikersbelasting. De grondslag voor de belasting is de marktwaarde van het pand. Om OZB te kunnen heffen, dient de gemeenteraad een belastingverordening vast te stellen. Dit is een exclusieve bevoegdheid van de raad om te beslissen over het tarief, heffingsmaatstaven en eventuele vrijstellingen. Zo wordt de keuze tot ontwikkeling van de lokale belasting genomen door democratisch gekozen vertegenwoordigers van de inwoners. De beslissingen komen tot stand met inachtneming van de lokale wensen en opgaven. De lokale vertegenwoordigers zijn dan ook bij uitstek in staat een afgewogen keuze in te maken en daarover verantwoording af te leggen gedurende het democratische proces, meent het kabinet.*1

Helemaal vrij is de raad niet bij het bepalen van de hoogte van het tarief. Sinds 2007 is landelijk door het Rijk een plafond ingesteld, de macronorm. Op het overschrijden van de norm staat echter geen sanctie. Vanaf 2020 is de norm vervangen door een benchmark woonlasten, waarin tarieven van OZB, riool- en afvalstoffenbelastingen worden vergeleken met elkaar.

OZB vormt een grote eigen inkomstenbron van gemeenten. De jaarlijkse opbrengst is zo’n 3 miljard euro, wat neerkomt op ruim 8 % van de gemeentelijke inkomsten.*2 De inkomsten vallen onder de algemene middelen, de gemeenteraad bepaalt de bestemming van de inkomsten.
​

Gemeenten zetten sinds 2012 de OZB in als middel tegen leegstand van niet-woningen. Door het gebruikersdeel af te schaffen en het OZB tarief voor eigenaren te verhogen, komt de OZB geheel voor rekening van de eigenaar. De heffing hoeft dan enkel nog bij de eigenaar geïnd te worden. De eigenaar kan de belasting vervolgens doorberekenen aan de huurder, is de gedachte van veel gemeentebestuurders. De gemeente Lelystad heeft bijvoorbeeld het gebruikersdeel voor niet-woningen sinds 2011 tot 2016 stapsgewijs geheel overgeheveld naar de eigenaar. Kamervragen waren het gevolg van voornoemde handelswijze van de gemeente. De toenmalige minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties meende dat door deze aanpak het betreffende artikel uit de Gemeentewet effect loos werd.*3

De vraag is of het verhogen van het eigenaarsgedeelte werkt als middel tegen leegstand. Het wordt over het algemeen als lastenverzwaring ervaren door vastgoedeigenaren, het is een negatieve prikkel. Eigenaren lijken nu onbezoldigd belastingambtenaar te worden. Daarbij komt dat de eigenaar een belasting die is afgeschaft niet in rekening mag brengen aan de huurder. Mogelijk werkt een positieve prikkel beter tegen leegstand, bijvoorbeeld subsidie voor de aanpak van gevels. In het verleden zijn geschiktere instrumenten aan gemeenten tegen leegstand gepresenteerd, bijvoorbeeld in de handreiking “Leegstand te lijf” van de VNG uit 2011. Overigens noemt het VNG document het afschaffen van het gebruikersdeel van de OZB niet als oplossing voor leegstand.

​Over de OZB is regelmatig geprocedeerd door vastgoedeigenaren. Uit jurisprudentie van 2012 blijkt dat eigenaren niet automatisch als gebruiker mogen worden aangeslagen.*4 Het is essentieel dat “de eigenaar de zaak heeft gebruikt met de bedoeling deze aan te wenden ter bevrediging van eigen behoefte.”*5 Door het gebruikersdeel af te schaffen, voorkomen gemeenten gelijksoortige rechtszaken.

Het al dan niet plotseling afschaffen van het gebruikersdeel van de OZB voor niet-woningen is een politieke en lokale keuze. Die keuze is, zoals gezegd, niet onbegrensd. Wanneer de gemeenteraad het eigenaarsdeel verhoogt en het gebruikersdeel afschaft, dienen de lokale democratisch gekozen vertegenwoordigers daarover verantwoording af te leggen tijdens het democratische proces. En uiteraard staat het de vastgoedeigenaar vrij bezwaar en beroep in te stellen om een juridische beoordeling te vragen van de opgelegde aanslag.
​
*1 Kamerstukken II 2019/2020, 1536, bij Antwoord 6.
*2 Https://vng.nl/artikelen/onroerendezaakbelastingen-ozb.
*3 Kamerstukken II 2015/16, 2698, Aanhangsel, bij Antwoord 4.
*4 Hof ‘s Gravenhage 29 juni 2012, BK-11/00486, LJN BX5764.
*5 Idem, bij r.o.6.1.

Bodem en afval staan nog steeds bovenaan in de lijst met risico’s. In het plan staat op 1 de onjuiste verwerking van afvalstoffen. De schade door een onjuiste verwerking van afval is op € 1,8 miljard per jaar geschat.
Vanwege het hoge schadebedrag is een programma Onjuiste verwerking van afvalstoffen opgenomen. De doelstellingen van het programma zijn drieledig: ten eerste het voorkomen van verspilling van schaarse grondstoffen, ten tweede het juist verwerken van gevaarlijke afvalstoffen en ten derde het voorkomen van dump van Nederlands afval in niet OESO-landen. Het ILT voert in het programma om die reden verschillende projecten uit om genoemde doelen te bereiken. De projecten betreffen kunststofafval, biomassa, afvalolie en brandstoffen, kwikhoudende afvalstoffen, export van gebruikte voertuigen naar Afrika, schepen en offshore-installaties en afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (afgekort AEEA).
​

Doel van het ILT is dat het meerjarenplan 20-24 leidt tot minder verspilling van grondstoffen en minder onjuiste verwerking van gevaarlijke afvalstoffen. Daarnaast voorkomt het dumpen van Nederlands afval in kwetsbare, niet OESO landen. Het programma Onjuiste verwerking van afvalstoffen beoogt schade van gevaarlijke stoffen zoals kunststofafval en afgedankte elektrische en elektronische apparatuur te voorkomen en beperken. Dit betekent extra controles voor de betrokken bedrijven. De evaluatie van het programma is in 2021. Uiteraard houdt het ILT naast het programmagerichte toezicht ook het reguliere toezicht op de naleving van afvalregelgeving.
​
Werkt u in de sector voor afvalverwerking en heeft u vragen over afvalregelgeving, neem dan contact op met onze specialist bestuursrecht.